Matematik savodxonlik bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 9-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомStatistika: o‘rta arifmetik, mediana, moda, qator kengligi, diapazon va tanlanmalarni solishtirish.
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомUshbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida Matematik savodxonlik bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 9-variantning asosiy mavzusi — statistika elementlari: o‘rta arifmetik, mediana, moda, qator kengligi va tanlanmalarni solishtirishdir. Bu mavzu sonli ma’lumotlarni tartibga solish, tahlil qilish va ulardan to‘g‘ri xulosa chiqarish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Testda 10 ta amaliy masala berilgan bo‘lib, ular bazaviy statistikaning eng muhim tushunchalarini qamrab oladi. Abituriyent sonlar yig‘indisini topib, uni elementlar soniga bo‘lish orqali o‘rta arifmetikni hisoblay olishi, sonlar qatorini o‘sish tartibida joylashtirib medianani aniqlashi va eng ko‘p takrorlangan qiymatni moda sifatida topishi kerak.
Mediana bilan ishlashda sonlar soni toq yoki juft ekanini farqlash muhimdir. Toq sondagi tanlanmada mediana o‘rtadagi qiymatga teng bo‘ladi, juft sondagi tanlanmada esa o‘rtadagi ikki qiymatning o‘rta arifmetigi olinadi. Shu sababli bunday masalalarda avval sonlarni tartiblash, keyin esa o‘rta o‘rindagi qiymatlarni aniqlash zarur.
Qator kengligi yoki diapazon ma’lumotlarning tarqalish darajasini ko‘rsatadi. U eng katta qiymatdan eng kichik qiymatni ayirish orqali topiladi. Testdagi savollar abituriyentga ma’lumotlar qatoridagi maksimal va minimal qiymatlarni tez ajratish, yangi element qo‘shilganda qator kengligi qanday o‘zgarishini tushunish va tanlanmalarni o‘rtacha qiymatlari bo‘yicha solishtirishni o‘rgatadi.
Har bir savol batafsil bosqichma-bosqich izoh bilan berilgan. Izohlarda avval masala sharti tahlil qilinadi, keyin kerakli statistik ko‘rsatkich tanlanadi va hisob-kitob asosida yakuniy javob tushuntiriladi. Bu yondashuv abituriyentga formulani yodlash emas, balki sonli ma’lumotlar bilan mantiqan ishlashni o‘rganishga yordam beradi.
Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan Matematik savodxonlik bo‘limiga tayyorgarlik ko‘rish, statistika mavzusidagi bo‘shliqlarni aniqlash, o‘rta arifmetik, mediana, moda va qator kengligini ishonch bilan topish hamda test savollarida tez va aniq javob tanlash uchun qulay o‘quv materialidir.