Matematik savodxonlik bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 8-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомYaxlitlash va baholash: javobni chamalash, absolut va nisbiy xatolik, intervalli baholash, natijaning oqilligi va real vaziyatlarda yaxlitlash.
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомUshbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida Matematik savodxonlik bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 8-variantning asosiy mavzusi — yaxlitlash, chamalash, xatolik va natijaning oqilligini baholashdir. Bu mavzu real hayotiy vaziyatlarda sonli ma’lumotlarni to‘g‘ri talqin qilish, taxminiy hisoblash va javobning mantiqan mosligini tekshirish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Testda 10 ta amaliy topshiriq berilgan bo‘lib, ular bo‘yoq bankalari sonini aniqlash, lift yuk ko‘tarish chegarasini hisoblash, mahsulot narxlarini yaxlitlash, o‘lchov xatoliklarini topish va sonlarni kerakli aniqlikkacha yaxlitlash kabi vaziyatlarni qamrab oladi. Bunday savollarda faqat formulani bilish emas, balki vaziyatga mos qaror qabul qilish ham muhimdir.
Yaxlitlashga oid masalalarda matematik qoida va hayotiy mantiqni farqlash zarur. Masalan, material, banka, o‘ram yoki joy soni yetarli bo‘lishi kerak bo‘lsa, natija yuqoriga qarab yaxlitlanadi. Aksincha, yuk ko‘tarish chegarasi yoki odamlar soni kabi cheklov mavjud bo‘lsa, limitdan oshmaslik uchun pastga qarab yaxlitlash kerak bo‘ladi.
Xatolik va baholashga oid topshiriqlar absolut xatolik, nisbiy xatolik va intervalli baholash tushunchalarini mustahkamlashga yordam beradi. O‘lchov natijasi aniq qiymatdan farq qilishi mumkin, shuning uchun abituriyent xatolikni formula orqali hisoblash, foizga o‘tkazish va berilgan oraliqlar asosida mumkin bo‘lgan qiymatlarni aniqlay olishi kerak.
Chamalash va sonlarning oqilligini tekshirish ham ushbu variantda muhim o‘rin tutadi. Kvadrat ildizlarni kalkulyatorsiz baholash, piyoda tezligi kabi real hayotga mos qiymatni tanlash, taxminiy narx aniq narxdan katta yoki kichik bo‘lishini aniqlash matematik savodxonlik testlarida tez-tez uchraydigan ko‘nikmalardir.
Har bir savol batafsil bosqichma-bosqich izoh bilan berilgan. Izohlarda avval masala sharti tahlil qilinadi, keyin kerakli hisob-kitob bajariladi va oxirida natijani qanday yaxlitlash yoki baholash kerakligi tushuntiriladi. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan Matematik savodxonlik bo‘limiga tayyorgarlik ko‘rish, xatoliklar bilan ishlash va real vaziyatlarda mantiqiy javob tanlash ko‘nikmasini mustahkamlash uchun qulay o‘quv materialidir.