Matematik savodxonlik bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 6-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомGrafiklar va funksional bog‘liqliklar: miqdorlar orasidagi aloqa, o‘sish va kamayish, oraliqlar, kesishish nuqtalari, trendlar va grafik siljishlari.
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомUshbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida Matematik savodxonlik bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 6-variantning asosiy mavzusi — grafiklar va funksional bog‘liqliklarni tahlil qilishdir. Grafik ma’lumotlarni to‘g‘ri o‘qish, miqdorlar orasidagi bog‘lanishni aniqlash va berilgan funksiya asosida xulosa chiqarish matematik savodxonlik bo‘limida muhim ko‘nikma hisoblanadi.
Testda 10 ta savol berilgan bo‘lib, ular chiziqli, kvadratik va ayrim oddiy irratsional funksiyalar bilan ishlashni qamrab oladi. Abituriyent funksiya qiymatini topish, grafikning koordinata o‘qlari bilan kesishish nuqtalarini aniqlash, ikki grafikning kesishish nuqtasini hisoblash, o‘sish va kamayish oraliqlarini tanlash hamda grafik siljishlarini tushunishi kerak.
Funksional bog‘liqliklarga oid topshiriqlarda eng muhim jihat — formula va grafik orasidagi aloqani ko‘ra olishdir. Masalan, chiziqli funksiyada koeffitsientning ishorasi trendni ko‘rsatadi: musbat koeffitsient o‘sishni, manfiy koeffitsient esa kamayishni bildiradi. Kvadratik funksiyalarda esa parabola uchi, shoxlar yo‘nalishi va funksiya qaysi oraliqda o‘sishi yoki kamayishini aniqlash talab qilinadi.
Grafiklar bilan ishlashda kesishish nuqtalarini topish alohida ahamiyatga ega. Ikki funksiyaning kesishish nuqtasi ularning qiymatlari teng bo‘lgan joyni bildiradi. Shuningdek, grafikning OX o‘qi bilan kesishishida y = 0, OY o‘qi bilan kesishishida esa x = 0 qo‘yiladi. Bu oddiy qoida ko‘plab test savollarini tez va aniq yechishga yordam beradi.
Testda trendlar, musbat qiymatlar oralig‘i, teskari proporsionallik va grafik siljishlariga oid savollar ham mavjud. Bunday topshiriqlar abituriyentdan faqat hisoblashni emas, balki funksiyaning umumiy xatti-harakatini tushunishni ham talab qiladi. Grafik yuqoriga yoki pastga siljiganmi, funksiya qaysi oraliqda musbat, qaysi bog‘liqlik teskari proporsional ekanini farqlash imtihonda muhimdir.
Har bir savol batafsil bosqichma-bosqich izoh bilan berilgan. Izohlarda avval funksiya yoki grafikning turi aniqlanadi, keyin kerakli tenglama yoki tengsizlik tuziladi va yakuniy javob asoslanadi. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan Matematik savodxonlik bo‘limiga tayyorgarlik ko‘rish, grafiklar va funksional bog‘liqliklarni tahlil qilishdagi bo‘shliqlarni aniqlash hamda bunday masalalarni ishonch bilan yechish uchun qulay o‘quv materialidir.