Matematik savodxonlik bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 2-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомProporsiya va masshtab: xaritalar, chizmalar, reseptlar, nisbatlar, ulushlar, “necha marta” va haqiqiy o‘lchamlarni topish.
Ushbu testda 10 ta savol bor
На русскомUshbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida Matematik savodxonlik bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 2-variantning asosiy mavzusi — proporsiya va masshtab bilan ishlashdir. Bu ko‘nikmalar xarita, chizma, reja, resept, ulush va nisbatlarga oid kundalik hayotdagi masalalarni to‘g‘ri yechishda muhim ahamiyatga ega.
Testda 10 ta amaliy topshiriq berilgan bo‘lib, ular turli real vaziyatlarni modellashtiradi. Xarita masshtabi bo‘yicha haqiqiy masofani topish, chizmada berilgan uzunlikni real o‘lchamga aylantirish, rejadagi maydonni haqiqiy maydonga o‘tkazish, reseptdagi mahsulotlar miqdorini porsiyalar soniga qarab hisoblash kabi masalalar abituriyentning mantiqiy fikrlashi va birliklarni to‘g‘ri o‘zgartirish ko‘nikmasini tekshiradi.
Proporsiya va nisbatlarga oid savollar testning muhim qismini tashkil etadi. Bunday topshiriqlarda berilgan miqdorlar orasidagi bog‘lanishni aniqlash, bitta qism qiymatini topish, keyin kerakli ulushni hisoblash talab qilinadi. Masalan, foydani hamkorlar o‘rtasida taqsimlash, kesmani ma’lum nisbatda bo‘lish yoki mahsulotlar miqdorini berilgan nisbat asosida aniqlash shunday masalalarga kiradi.
Masshtab bilan ishlashda chiziqli o‘lcham va maydon o‘rtasidagi farqni tushunish juda muhimdir. Masofa yoki uzunlik masalalarida masshtab oddiy ko‘paytirish orqali qo‘llanadi, maydon masalalarida esa masshtab koeffitsienti kvadratga oshiriladi. Shu sababli bunday topshiriqlarda birliklarni santimetr, millimetr, metr va kilometrga to‘g‘ri o‘tkazish xatolarning oldini oladi.
Har bir savol batafsil bosqichma-bosqich izoh bilan berilgan. Izohlarda avval masala sharti tahlil qilinadi, keyin kerakli formula yoki proporsiya tuziladi, oxirida hisob-kitob bajarilib yakuniy javob asoslanadi. Bu yondashuv abituriyentga javobni yodlash emas, balki yechim algoritmini tushunish imkonini beradi.
Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan Matematik savodxonlik bo‘limiga tayyorgarlik ko‘rish, proporsiya va masshtabga oid masalalardagi bo‘shliqlarni aniqlash, hisoblash tezligini oshirish va real hayotga yaqin topshiriqlarni ishonch bilan yechish uchun qulay o‘quv materialidir.