Matematik savodxonlik bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 10-variant
Ushbu testda 20 ta savol bor
На русскомEhtimollik va imkoniyatlar: oddiy hodisalar, qulay natijalar, ehtimoli ko‘proq yoki kamroq bo‘lgan hodisalar, variantlarni hisoblash va kombinatorika asoslari.
Ushbu testda 20 ta savol bor
На русскомUshbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida Matematik savodxonlik bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 10-variantning asosiy mavzusi — ehtimollik va imkoniyatlardir. Test oddiy hodisalar ehtimolligini hisoblash, qulay va barcha mumkin bo‘lgan natijalar sonini aniqlash, imkonsiz hodisalarni farqlash hamda variantlarni hisoblash ko‘nikmalarini mustahkamlashga yordam beradi.
Testda 20 ta amaliy savol berilgan bo‘lib, ular kundalik hayotga yaqin vaziyatlar asosida tuzilgan. Savollarda tanga tashlash, o‘yin kubigi, savatdan shar tanlash, kartochkalar, lotereya, ruletka, konfet, paypoq, PIN-kod va yo‘llar sonini hisoblash kabi mavzular uchraydi. Bunday topshiriqlar abituriyentdan shartni diqqat bilan o‘qish va barcha teng imkoniyatli natijalarni to‘g‘ri sanashni talab qiladi.
Ehtimollikni hisoblashda asosiy qoida shundan iborat: qulay natijalar soni barcha mumkin bo‘lgan natijalar soniga bo‘linadi. Masalan, kubik tashlanganda juft son tushishi, savatdan qizil shar olish yoki kartadan ma’lum turdagi kartani tanlash kabi savollarda avval jami natijalar soni, keyin esa shartga mos natijalar soni aniqlanadi.
Testda ehtimoli ko‘proq yoki kamroq bo‘lgan hodisalarni solishtirishga oid savollar ham bor. Bunday topshiriqlarda aniq hisob-kitobdan tashqari mantiqiy tahlil ham muhim: qaysi hodisada qulay natijalar soni ko‘proq bo‘lsa, uning ehtimoli ham yuqoriroq bo‘ladi. Imkonsiz hodisa, qarama-qarshi hodisa va kamida bitta mos juftlik kafolatlanadigan vaziyatlar ham alohida e’tibor talab qiladi.
Kombinatorikaga oid savollar variantlarni hisoblash ko‘nikmasini rivojlantiradi. PIN-kodlar soni, ikki shahar orasidagi marshrutlar, ikki marta tanga tashlash yoki ikki kubikdagi natijalar kabi masalalarda ko‘paytirish qoidasidan foydalaniladi. Agar har bir tanlov bir nechta variantga ega bo‘lsa, umumiy imkoniyatlar soni bu variantlar sonlarini ko‘paytirish orqali topiladi.
Har bir savol batafsil bosqichma-bosqich izoh bilan berilgan. Izohlarda avval masala sharti tahlil qilinadi, keyin jami natijalar va qulay natijalar soni aniqlanadi, oxirida ehtimollik yoki variantlar soni hisoblanadi. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan Matematik savodxonlik bo‘limiga tayyorgarlik ko‘rish, ehtimollik mavzusidagi bo‘shliqlarni aniqlash va bunday masalalarni ishonch bilan yechish uchun qulay o‘quv materialidir.