O‘qish savodxonligi bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 7-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
Muallif pozitsiyasi bo‘yicha test: xabar berish, tushuntirish, ishontirish, muallif munosabati, baholovchi leksika va yashirin ma’no.
Ushbu testda 10 ta savol bor
Ushbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida O‘qish savodxonligi bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 7-variantning asosiy mavzusi — muallif pozitsiyasi, muallif maqsadi va baholovchi leksikani aniqlashdir. Bunday topshiriqlar matndagi faktlarni tushunish bilan birga, muallifning mavzuga munosabati va o‘quvchiga qanday ta’sir ko‘rsatmoqchi ekanini anglashni ham talab qiladi.
Testda turli uslubdagi qisqa matnlar asosida tuzilgan 10 ta savol berilgan. Savollar muallifning maqsadini aniqlash, uning ijobiy yoki salbiy munosabatini tushunish, baholovchi so‘zlarni ajratish, kinoya va yashirin ma’nolarni talqin qilishga qaratilgan. Bu ko‘nikmalar DTM/BMBA imtihonida O‘qish savodxonligi bo‘limini muvaffaqiyatli bajarish uchun muhim hisoblanadi.
Muallifning maqsadi matn nima uchun yozilganini bildiradi. Ba’zan muallif o‘quvchiga ma’lumot beradi, ba’zan biror jarayonni tushuntiradi, ba’zan esa o‘quvchini muayyan fikrga ishontirishga yoki harakatga undashga harakat qiladi. To‘g‘ri javobni tanlash uchun matnning umumiy ohangi, dalillar berilish tartibi va qo‘llangan so‘zlarning uslubiy bo‘yoqlariga e’tibor berish kerak.
Baholovchi leksika muallif munosabatini aniqlashda muhim vosita hisoblanadi. Ijobiy yoki salbiy ma’nodagi sifatlar, kinoya, hissiy bo‘yoqdor so‘zlar, ta’kidlovchi iboralar va ayrim punktuatsion belgilar muallifning tasvirlanayotgan hodisaga qanday qarashini ko‘rsatishi mumkin. Bunday belgilarni ajratish matnning yashirin mazmunini tushunishga yordam beradi.
Har bir savol batafsil izoh bilan berilgan bo‘lib, test nafaqat bilimni tekshirish, balki matn bilan ishlash usulini ham o‘rgatadi. Izohlarda avval muallifning maqsadini ko‘rsatuvchi belgilar aniqlanadi, keyin baholovchi leksika yoki uslubiy vosita tahlil qilinadi va yakuniy javob nima uchun to‘g‘ri ekani bosqichma-bosqich asoslanadi.
O‘qish savodxonligi bo‘yicha yuqori natija olish uchun muallif pozitsiyasini aniqlash, matn ohangini sezish, baholovchi leksikani tanish va yashirin ma’noni matn asosida tushunish zarur. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan tayyorgarlikdagi bo‘shliqlarni aniqlash hamda savollarga ishonch bilan javob berish uchun qulay o‘quv materialidir.