O‘qish savodxonligi bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 5-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
Matn strukturasi va mantiqi bo‘yicha test: matn qismlari, abzats, mikromavzu, reja, gaplarning bog‘lanishi va kompozitsiya.
Ushbu testda 10 ta savol bor
Ushbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida O‘qish savodxonligi bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 5-variantning asosiy mavzusi — matn strukturasi va mantiqini tushunishdir. Bunday topshiriqlar matn qanday qismlardan tashkil topganini, fikrlar qanday ketma-ketlikda berilganini va muallif maqsadi qanday ochilganini aniqlashni talab qiladi.
Testda matn qismlari, abzats, mikromavzu, reja, kirish, asosiy qism va xulosa kabi tushunchalar bo‘yicha 10 ta savol berilgan. Savollar matnning ichki tartibini anglash, har bir qismning vazifasini aniqlash va fikrlar orasidagi mantiqiy bog‘lanishni ko‘ra olish ko‘nikmalarini mustahkamlashga qaratilgan.
Matn strukturasi bilan ishlashda abzats muhim birlik hisoblanadi. Har bir abzats odatda bitta mikromavzuni yoritadi va umumiy matn mazmuniga xizmat qiladi. Mikromavzularni to‘g‘ri ajratish matnga reja tuzish, asosiy fikrni topish va muallif fikrining qanday rivojlanayotganini tushunishga yordam beradi.
Gaplar o‘rtasidagi bog‘lanish vositalariga ham alohida e’tibor beriladi. Olmoshlar, takrorlar, sinonimlar, bog‘lovchilar va mazmuniy ketma-ketlik matnning yaxlitligini ta’minlaydi. Abituriyent zanjirsimon va parallel bog‘lanish kabi usullarni farqlay olsa, matn mazmunini aniqroq tushunadi va javob variantlarini tezroq tahlil qila oladi.
Har bir savol batafsil izoh bilan berilgan bo‘lib, test nafaqat bilimni tekshirish, balki matn bilan ishlash usulini ham o‘rgatadi. Izohlarda avval matnning tarkibiy qismi yoki bog‘lanish vositasi aniqlanadi, keyin uning vazifasi tushuntiriladi va yakuniy javob nima uchun to‘g‘ri ekani bosqichma-bosqich asoslanadi.
O‘qish savodxonligi bo‘yicha yuqori natija olish uchun matnning kirish, asosiy qism va xulosasini farqlash, abzatslarning vazifasini tushunish, mikromavzularni ajratish va gaplar orasidagi bog‘lanishni aniqlash zarur. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan matn strukturasi va mantiqini tahlil qilishdagi bo‘shliqlarni aniqlash hamda savollarga ishonch bilan javob berish uchun qulay o‘quv materialidir.