O‘qish savodxonligi bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 4-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
Sabab-oqibat aloqalari bo‘yicha test: sabab, oqibat, shart, natija, maqsad, xulosa va mantiqiy bog‘lanishni aniqlash.
Ushbu testda 10 ta savol bor
Ushbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida O‘qish savodxonligi bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 4-variantning asosiy mavzusi — matndagi sabab-oqibat aloqalarini aniqlashdir. Bunday topshiriqlar voqea yoki fikr nima sababdan yuzaga kelganini, uning natijasi qanday bo‘lganini va matnda qanday mantiqiy bog‘lanish berilganini tushunishni talab qiladi.
Testda qisqa matnlar va gaplar asosida tuzilgan 10 ta savol berilgan. Savollar sababni oqibatdan, shartni natijadan, maqsadni sababdan va muallif xulosasini asoslovchi dalildan farqlashga qaratilgan. Bu ko‘nikmalar DTM/BMBA imtihonida O‘qish savodxonligi bo‘limini muvaffaqiyatli bajarish uchun muhim hisoblanadi.
Sabab-oqibat aloqalarini aniqlashda chunki, shuning uchun, natijada, oqibatida, tufayli, sababli, demak, olib keldi kabi bog‘lovchi va ko‘rsatkich so‘zlarga e’tibor berish kerak. Biroq to‘g‘ri javobni tanlashda faqat kalit so‘zga emas, balki butun gap yoki matn mazmuniga tayanish zarur.
Test abituriyentga matndagi hodisalar ketma-ketligini tushunish, asosiy sababni ikkinchi darajali omillardan ajratish va xulosa qaysi dalilga asoslanganini aniqlashni o‘rgatadi. Bunday topshiriqlarda matnda aytilmagan ma’lumotni qo‘shish yoki ortiqcha taxmin qilish noto‘g‘ri javobga olib kelishi mumkin.
Har bir savol batafsil izoh bilan berilgan bo‘lib, test nafaqat bilimni tekshirish, balki mantiqiy fikrlashni rivojlantirish vositasi sifatida ham foydalidir. Izohlarda avval matndagi muhim bog‘lovchi yoki tayanch fikr aniqlanadi, keyin sabab va oqibat o‘rtasidagi aloqa tushuntiriladi hamda yakuniy javob bosqichma-bosqich asoslanadi.
O‘qish savodxonligi bo‘yicha yuqori natija olish uchun sabab-oqibat bog‘lanishlarini to‘g‘ri tahlil qilish, shart va natijani farqlash, maqsadni sabab bilan adashtirmaslik va muallif xulosasini matn asosida tekshirish zarur. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan tayyorgarlikdagi bo‘shliqlarni aniqlash va savollarga ishonch bilan javob berish uchun qulay o‘quv materialidir.