O‘qish savodxonligi bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 3-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
Mantiqiy xulosalar bo‘yicha test: matnda bevosita aytilmagan, ammo mazmundan kelib chiqadigan fikrni aniqlash.
Ushbu testda 10 ta savol bor
Ushbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida O‘qish savodxonligi bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. 3-variantning asosiy mavzusi — matn mazmuni asosida mantiqiy xulosa chiqarishdir. Bunday topshiriqlarda javob matnda har doim tayyor holda berilmaydi, lekin uni matndagi faktlar, sabab-oqibat bog‘lanishlari va muallif fikridan kelib chiqib aniqlash mumkin.
Testda qisqa matnlar asosida tuzilgan 10 ta savol berilgan. Savollar abituriyentdan ma’lumotlarni solishtirish, yashirin ma’noni anglash, matndagi dalillar asosida xulosa chiqarish va javob variantlari orasidan eng mantiqan asoslanganini tanlashni talab qiladi. Bu ko‘nikmalar DTM/BMBA imtihonida O‘qish savodxonligi bo‘limini muvaffaqiyatli bajarish uchun muhim hisoblanadi.
Mantiqiy xulosa chiqarishda matnda bevosita yozilgan fikr bilan undan kelib chiqadigan fikrni farqlash zarur. To‘g‘ri javob matn mazmuniga mos bo‘lishi, undagi faktlarga zid kelmasligi va ortiqcha taxminlarga asoslanmasligi kerak. Shu sababli bunday savollarda har bir javob varianti diqqat bilan tekshiriladi.
Testda chalg‘ituvchi javob variantlari ham uchrashi mumkin. Ular ko‘pincha matndagi ayrim so‘zlarga o‘xshash bo‘ladi, lekin umumiy mazmunga mos kelmaydi yoki matnda tasdiqlanmagan qo‘shimcha fikrni o‘z ichiga oladi. Abituriyent bunday variantlarni ajratib tashlashni o‘rganishi kerak.
Har bir savol batafsil izoh bilan berilgan bo‘lib, test nafaqat bilimni tekshirish, balki mantiqiy fikrlashni rivojlantirish vositasi sifatida ham foydalidir. Izohlarda avval matndagi tayanch ma’lumotlar aniqlanadi, keyin ular asosida qanday xulosa chiqarish mumkinligi tushuntiriladi va yakuniy javob nima uchun to‘g‘ri ekani bosqichma-bosqich asoslanadi.
O‘qish savodxonligi bo‘yicha yuqori natija olish uchun matndan xulosa chiqarish, sabab va oqibatni bog‘lash, bevosita aytilmagan ma’noni tushunish hamda javob variantlarini matn bilan solishtirish zarur. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan tayyorgarlikdagi bo‘shliqlarni aniqlash, tanqidiy fikrlashni kuchaytirish va savollarga ishonch bilan javob berish uchun qulay o‘quv materialidir.