O‘qish savodxonligi bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 1-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
Matn tahlili bo‘yicha test: mavzu, asosiy fikr, g‘oya, muallif tezisi, xulosa chiqarish va javob variantlarini solishtirish.
Ushbu testda 10 ta savol bor
Ushbu test O‘zbekiston DTM/BMBA formatida O‘qish savodxonligi bo‘yicha imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar uchun tuzilgan. Testning asosiy maqsadi matnni tushunish, undagi mavzu, asosiy fikr, g‘oya va muallif tezisini aniqlash ko‘nikmalarini mustahkamlashdir. Bunday topshiriqlar matnni yuzaki o‘qish emas, balki muhim ma’lumotlarni ajratish, mantiqiy bog‘lanishlarni ko‘rish va aniq xulosa chiqarishni talab qiladi.
1-variantda turli mavzulardagi qisqa matnlar asosida tuzilgan 10 ta savol berilgan. Savollar matn nima haqida ekanini aniqlash, muallif qanday fikrni ilgari surayotganini tushunish, asosiy g‘oyani topish va javob variantlari orasidan eng aniq hamda matn mazmuniga mos javobni tanlashga qaratilgan. Bu ko‘nikmalar DTM/BMBA imtihonida O‘qish savodxonligi bo‘limini muvaffaqiyatli bajarish uchun juda muhim hisoblanadi.
Matn tahlilida mavzu, asosiy fikr va tezis tushunchalarini farqlash alohida ahamiyatga ega. Mavzu matn nima haqida ekanini bildiradi, asosiy fikr esa muallif aytmoqchi bo‘lgan eng muhim xulosani ifodalaydi. Tezis esa matnda ilgari surilgan aniq fikr yoki da’vo bo‘lib, u ko‘pincha dalillar, taqqoslashlar yoki misollar orqali asoslanadi.
Har bir savol batafsil izoh bilan berilgan bo‘lib, test nafaqat bilimni tekshirish, balki matn bilan ishlash usulini o‘rgatish uchun ham foydalidir. Izohlarda avval matndagi tayanch so‘zlar aniqlanadi, keyin muallifning maqsadi tahlil qilinadi va yakuniy javob nima uchun to‘g‘ri ekani bosqichma-bosqich tushuntiriladi.
Ushbu test abituriyentga juda tor, juda umumiy yoki matn mazmuniga zid javoblarni ajratishni o‘rgatadi. Savollar orqali o‘quvchi matndagi asosiy ma’no, yashirin xulosa, muallif munosabati va umumlashtirilgan fikrni aniqlash bo‘yicha amaliy mashq qiladi. Bunday topshiriqlar bilan muntazam ishlash o‘qish tezligini, diqqatni va mantiqiy tahlil ko‘nikmalarini oshirishga yordam beradi.
O‘qish savodxonligi bo‘yicha yuqori natija olish uchun qisqa matnlar bilan muntazam ishlash, tayanch so‘zlarni topish, muallif fikrini ajratish va javob variantlarini matn bilan solishtirish zarur. Ushbu test DTM/BMBA imtihoni oldidan bilimlarni tekshirish, tayyorgarlikdagi bo‘shliqlarni aniqlash va savollarga ishonch bilan javob berish uchun qulay o‘quv materialidir.