Kimyo bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 8-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
Kimyoviy kinetika va muvozanat: reaksiya tezligi, konsentratsiya, harorat, katalizator, bosim va muvozanatning siljishi.
Ushbu testda 10 ta savol bor
Ushbu test Kimyo fani bo‘yicha DTM/BMBA kirish imtihonlariga tayyorgarlik ko‘rayotgan abituriyentlar uchun ishlab chiqilgan. Test maktab kimyo kursining muhim bo‘limlaridan biri — kimyoviy reaksiyalar tezligi va kimyoviy muvozanat mavzusiga qaratilgan. Savollar reaksiya tezligiga ta’sir qiluvchi omillar, muvozanatning siljishi, katalizator ta’siri va gaz reaksiyalarida bosimning rolini tushunishga yordam beradi.
Testda ta’sir etuvchi massalar qonuni, elementar reaksiya tezligining konsentratsiyaga bog‘liqligi, harorat koeffitsiyenti bo‘yicha hisoblash, katalizatorning aktivlanish energiyasiga ta’siri, geterogen reaksiyalarda sirt yuzasining ahamiyati kabi mavzular bo‘yicha 10 ta savol berilgan. Har bir topshiriq DTM/BMBA formatiga yaqin tarzda tuzilgan bo‘lib, to‘rtta javob variantidan bittasini tanlash talab qilinadi. Kimyoviy tenglamalar, muvozanat belgisi va hisoblash ifodalari Math HTML yordamida aniq ko‘rsatilgan.
Kimyoviy kinetikaga oid savollarda reaksiya tezligining konsentratsiya, harorat, katalizator va reagentlarning tegish yuzasi maydoniga bog‘liqligi tahlil qilinadi. Masalan, elementar reaksiyada modda konsentratsiyasi bir necha marta oshirilsa, tezlik tenglamasidagi daraja ko‘rsatkichiga qarab reaksiya tezligi ham mos ravishda o‘zgaradi.
Harorat omiliga oid topshiriqlarda Vant-Goff qoidasidan foydalanish ko‘nikmasi tekshiriladi. Harorat har <math><mrow><mn>10</mn><mo>°</mo><mtext>C</mtext></mrow></math> ga oshganda reaksiya tezligi ma’lum marta ortishi mumkin. Bunday masalalarda harorat o‘zgarishini <math><mn>10</mn></math> ga bo‘lish va harorat koeffitsiyentini tegishli darajaga ko‘tarish talab qilinadi.
Kimyoviy muvozanatga oid savollarda Le Shatelye prinsipi asosida muvozanatning qaysi tomonga siljishi aniqlanadi. Harorat, bosim va moddalar konsentratsiyasi o‘zgarganda tizim tashqi ta’sirni kamaytirishga intiladi. Gaz reaksiyalarida bosim oshirilsa, muvozanat odatda gazlar miqdori kamroq bo‘lgan tomonga siljiydi. Ekzotermik reaksiyalarda esa harorat oshirilganda muvozanat teskari, ya’ni issiqlik yutiladigan tomonga siljiydi.
Katalizator va geterogen reaksiyalar bo‘yicha savollarda katalizatorning muvozanat holatini siljitmasligi, faqat muvozanatga erishish tezligini oshirishi tushuntiriladi. Qattiq reagent maydalanganda uning sirt yuzasi ortadi va zarrachalar to‘qnashuvi ko‘payadi, shu sababli geterogen reaksiya tezligi oshadi. Ushbu test DTM/BMBA imtihonlari oldidan kimyoviy kinetika, reaksiya tezligi, kataliz, muvozanat va Le Shatelye prinsipi bo‘yicha bilimlardagi bo‘shliqlarni aniqlash uchun qulay o‘quv materialidir.