Kimyo bo‘yicha DTM/BMBA sinov testi. 5-variant
Ushbu testda 10 ta savol bor
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari: oksidlanish darajalari, oksidlovchi va qaytaruvchi, elektron balans, disproporsiyalanish.
Ushbu testda 10 ta savol bor
Ushbu test Kimyo fani bo‘yicha DTM/BMBA kirish imtihonlariga tayyorgarlik ko‘rayotgan abituriyentlar uchun ishlab chiqilgan. Test maktab kimyo kursining muhim bo‘limlaridan biri — oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari mavzusiga qaratilgan. Savollar oksidlanish darajalarini aniqlash, oksidlovchi va qaytaruvchini farqlash, elektron berish va elektron qabul qilish jarayonlarini tushunish ko‘nikmalarini mustahkamlashga yordam beradi.
Testda sulfat kislotada oltingugurtning oksidlanish darajasini topish, ammoniy ionida azotning oksidlanish darajasini aniqlash, magniy, uglerod, alyuminiy va xlor ishtirokidagi reaksiyalarda oksidlovchi hamda qaytaruvchini belgilash kabi 10 ta savol berilgan. Har bir topshiriq DTM/BMBA formatiga yaqin tarzda tuzilgan bo‘lib, to‘rtta javob variantidan bittasini tanlash talab qilinadi. Kimyoviy formulalar, ion zaryadlari va elektron balans ifodalari Math HTML yordamida aniq ko‘rsatilgan.
Oksidlanish darajalariga oid savollarda molekula yoki ion tarkibidagi elementlarning shartli zaryadlari hisoblanadi. Bunda vodorod odatda +1, kislorod esa -2 oksidlanish darajasiga ega ekani hisobga olinadi. Neytral molekulada oksidlanish darajalari yig‘indisi 0 ga, murakkab ionda esa ion zaryadiga teng bo‘ladi.
Oksidlovchi va qaytaruvchini aniqlash bo‘yicha topshiriqlarda elektronlar almashinuvi tahlil qilinadi. Elektron qabul qiladigan modda oksidlovchi bo‘lib, uning oksidlanish darajasi pasayadi. Elektron beradigan modda esa qaytaruvchi hisoblanadi va uning oksidlanish darajasi ortadi. Shu sababli bunday savollarda elementning reaksiya oldi va reaksiya keyinidagi oksidlanish darajasini solishtirish muhimdir.
Elektron balansga oid savollarda berilgan va qabul qilingan elektronlar soni tenglashtiriladi. Masalan, alyuminiy xlor bilan reaksiyaga kirishganda alyuminiy atomlari elektron beradi, xlor esa ularni qabul qiladi. Disproporsiyalanish reaksiyalarida esa bitta element bir vaqtning o‘zida ham oksidlanadi, ham qaytariladi. Bu OQR mavzusidagi eng muhim va DTM/BMBA testlarida tez-tez uchraydigan holatlardan biridir.
Har bir savol batafsil izoh bilan berilgan bo‘lib, test nafaqat bilimni tekshirish, balki mavzuni mustahkamlash vositasi sifatida ham foydalidir. Yechimlar bosqichma-bosqich tushuntiriladi: avval oksidlanish darajalari aniqlanadi, keyin elektron berish yoki qabul qilish jarayoni tahlil qilinadi, so‘ng oksidlovchi, qaytaruvchi yoki reaksiya turi bo‘yicha yakuniy javob asoslanadi. Ushbu test DTM/BMBA imtihonlari oldidan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari, elektron balans, oksidlovchi va qaytaruvchi mavzulari bo‘yicha bilimlardagi bo‘shliqlarni aniqlash uchun qulay o‘quv materialidir.